Υπάρχουν αρκετοί διαφορετικοί παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνιση ενός επεισοδίου κολπικής μαρμαρυγής. Αν πάσχετε από παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή ίσως να έχετε παρατηρήσει ήδη μια συσχέτιση των επεισοδίων με κάποια δραστηριότητα ή κατάσταση.

Ακολουθεί μια λίστα με τα πιο κοινά ερεθίσματα που μπορεί να αποτελέσουν εκλυτικό παράγοντα παροξυσμικής κολπικής μαρμαρυγής.

• Αφυδάτωση

Η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής. Πρέπει να πίνετε αρκετό νερό και να περιορίζετε την κατανάλωση ποτών που προκαλούν διούρηση, όπως ο καφές και το αλκοόλ. Ιδιαίτερα το καλοκαίρι, ή όταν αθλείστε είναι πολύ σημαντικό να παραμένετε ενυδατωμένοι, πίνοντας αρκετό νερό.

• Κόπωση και ασθένεια

Η έλλειψη ύπνου και η ασθένεια (πχ ένα κρυολόγημα) είναι γνωστοί εκλυτικοί παράγοντες κολπικής μαρμαρυγής. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να έχει και κάθε είδους φυσικού στρες, όπως για παράδειγμα έντονη κόπωση ή κακή διατροφή. Επομένως φροντίστε να έχετε μια ισορροπημένη δίαιτα, να ξεκουράζεστε και να κοιμάστε καλά.

• Συναισθηματική επιβάρυνση

Τα συναισθήματα παίζουν σπουδαίο ρόλο σε πολλές σωματικές λειτουργίες. Θα έχετε παρατηρήσει ότι ο φόβος, το άγχος ακόμα και η υπερβολική χαρά μπορεί να προκαλέσουν «φτερουγίσματα» στην καρδιά. Αυτό είναι ως ένα βαθμό φυσιολογικό. Όταν όμως υπάρχει το κατάλληλο υπόστρωμα (δηλαδή η προδιάθεση) τότε το στρες και ο φόβος μπορεί να είναι η αφορμή για να αρχίσει η κολπική μαρμαρυγή. Προσπαθήστε να αφιερώσετε χρόνο στον εαυτό σας και να αναπτύξετε τεχνικές χαλάρωσης

• Άσκηση

Η άσκηση είναι γενικά πολύ ωφέλιμη για τη λειτουργία της καρδιάς. Όμως η υπερβολική άσκηση, ή η απότομη έναρξη άσκησης μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και να οδηγήσει σε επεισόδιο κολπικής μαρμαρυγής. Αν πάσχετε από κολπική μαρμαρυγή είναι πολύ σημαντικό να συνεχίσετε ή να ξεκινήσετε κάποιου είδους άσκηση. Πρέπει όμως να συζητήσετε το είδος, την ένταση και τη συχνότητα της άσκησης με το γιατρό σας έτσι ώστε να προσαρμόσετε στα μέτρα σας το πρόγραμμα άσκησής σας.

• Καφεΐνη

Τελευταία υπάρχουν αντικρουόμενα δεδομένα για το αν η καφεΐνη (καφές, τσάι, αναψυκτικά τύπου κόλα, energy drinks) προκαλεί ή όχι αρρυθμίες. Όμως η καφεΐνη είναι γνωστός διεγερτικός παράγοντας και προκαλεί αύξηση της καρδιακής συχνότητας. Επίσης προκαλεί διούρηση και αφυδάτωση που είναι επίσης γνωστή αφορμή για έναρξη κολπικής μαρμαρυγής. Αν ήδη αισθάνεστε ότι η καφεΐνη επιδεινώνει την αρρυθμία σας τότε προσπαθήστε να την αποφύγετε. Σε κάθε άλλη περίπτωση μπορείτε να καταναλώνετε καφεΐνη με μέτρο.

• Αλκοόλ

Η κατανάλωση > 5 μονάδων αλκοόλ μέσα σε λίγες ώρες είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει κολπική μαρμαρυγή. Εκτός από αυτή την ακραία περίπτωση της μεγάλης κατανάλωσης αλκοόλ περιστασιακά όμως έχει αποδειχθεί οτι και η συστηματική κατανάλωση μικρότερων ποσοτήτων αλκοολούχων ποτών μπορεί να προκαλεί κολπική μαρμαρυγή. Το αλκοόλ οδηγεί σε κολπική μαρμαρυγή με πολλούς μηχανισμούς γι’αυτό καλό είναι να περιορίσετε την κατανάλωση αλκοόλ και σε κάθε περίπτωση να μην καταναλώνετε >2 μονάδες ημερησίως (άνδρες) ή >1 μονάδα ημερησίως (γυναίκες).

Δρ Λίλιαν Μάντζιαρη MD MSc PhD, Ειδικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος

Τι είναι υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (ΥΚΤ); (supraventricular tachycardia-SVT)

Η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (supraventricular tachycardia-SVT) είναι αρρυθμία με αυξημένη καρδιακή συχνότητα που κυμαίνεται μεταξύ 150-250 σφύξεις ανά λεπτό που αρχίζει και σταματάει ξαφνικά. Συχνά επηρεάζει νέους, υγιείς ανθρώπους οι οποίοι συχνά ταλαιπωρούνται από επεισόδια ταχυκαρδίας που λόγω της παροξυσμικής τους φύσης κάνουν δύσκολη την τεκμηρίωσή της με Χόλτερ η ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ).

Η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (ΥΚΤ) εμφανίζεται κατά επεισόδια, με απότομη έναρξη και τερματισμό. Οι πιο συχνές μορφές είναι:

1. η κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου (AVNRT- οφείλεται στην ύπαρξη ενός αρρυθμιογόνου κυκλώματος επανεισόδου στον κολποκοιλιακό κόμβο) και
2. η κολποκοιλιακή ταχυκαρδία επανεισόδου (AVRT- κύκλωμα επανεισόδου στο οποίο συμμετέχει ένα παραπληρωματικό δεμάτιο και ο κολποκοιλιακός κόμβος). Αυτή η μορφή είναι γνωστή και ως σύνδρομο Wolf-Parkinson-White

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Οι ασθενείς με υπερκοιλιακή ταχυκαρδία μπορεί να εμφανίσουν ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα:

• Αίσθημα παλμών (φτερούγισμα, ή να χτυπάει η καρδιά δυνατά στο στήθος)
• Πίεση στο στήθος ή πόνος
• Δύσπνοια, εύκολη κόπωση
• Ζάλη και/ή λιποθυμικά επεισόδια

Ποιές είναι οι αιτίες και οι εκλυτικοί παράγοντες της ΥΚΤ; 

Η αιτία της ΥΚΤ είναι η ύπαρξη επιπλέον ηλεκτρικών συνδέσεων στην καρδιά που έχουν την ικανότητα να δημιουργούν κάτι σαν ηλεκτρικό «βραχυκύκλωμα» το οποίο συντηρεί την ταχυκαρδία. Δεν έχει να κάνει με τον τρόπο ζωής και δεν είναι κληρονομική.

Μπορεί όμως να υπάρχουν εκλυτικοί παράγοντες (αφορμές που προκαλούν την έναρξη της ταχυκαρδίας) όπως ή έντονη κόπωση, το άγχος και η συναισθηματική αναστάτωση, οι μεγάλες ποσότητες καφεΐνης ή αλκοόλ, το κάπνισμα ακόμα και ορισμένα φάρμακα. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως δεν υπάρχει καμιά εμφανής αφορμή και η ταχυκαρδία απλά ξεκινάει «χωρίς λόγο».

Πως αντιμετωπίζεται η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία; 

Διακοπή της ταχυκαρδίας

Αν η ταχυκαρδία δεν σταματήσει από μόνη μέσα σε λίγα λεπτά θα πρέπει να γίνουν προσπάθειες τερματισμού της:

α) με διάφορους χειρισμούς όπως δοκιμασία Valsava που πρέπει να διδαχθούν οι ασθενείς που πάσχουν από το γιατρό, ώστε να τις εφαρμόζουν στο σπίτι.

β) με φάρμακα τα οποία χορηγούνται ενδοφλεβίως στο νοσοκομείο.

γ) εάν τα ανωτέρω αποτύχουν (σπάνια) η ταχυκαρδία ανατάσσεται με απινίδωση.

Για την πρόληψη των υποτροπών

Προληπτικά μέτρα: Συνιστάται υγιεινή διατροφή, αποφυγή καφεΐνης και οινοπνευματωδών ποτών, συγκινήσεων, μεγάλων γευμάτων, ιδίως εάν ο ασθενής αναφέρει ότι οι παράγοντες αυτοί συνδυάζονται με έκλυση της ταχυκαρδίας.

Φάρμακα: Μπορεί ο ασθενής να παίρνει ένα αντιαρρυθμικό φάρμακο σε καθημερινή βάση για την πρόληψη των επεισοδίων ή εναλλακτικά να έχει μαζί του το χάπι που θα πάρει αφού το περιστατικό της ταχυκαρδίας ξεκινήσει έτσι ώστε να το σταματήσει.

Οριστική θεραπεία της υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας με κατάλυση

Κατάλυση (ablation) ή καυτηριασμός: Η κατάλυση είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος που ενδείκνυται όταν υπάρχει υποτροπιάζουσα υπερκοιλιακή ταχυκαρδία. Με τη βοήθεια ειδικών καθετήρων που προωθούνται στην καρδιά από το πόδι μπορεί να βρεθεί το κύκλωμα που προκαλεί την ταχυκαρδία και να καυτηριαστεί. Η μέθοδος αυτή είναι πολύ αποτελεσματική και ο ασθενής μπορεί να διακόψει τα αντιαρρυθμικά φάρμακα. Γίνεται σε ειδικά εξοπλισμένα εργαστήρια από εξειδικευμένο καρδιολόγο – ηλεκτροφυσιολόγο.

Τι είναι η χοληστερίνη;

Η χοληστερίνη ( ή χοληστερόλη) είναι μια λιπαρή ουσία (λιπίδιο) και είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Ο οργανισμός μας την παράγει στο συκώτι αλλά και την παίρνει έτοιμη με ορισμένες τροφές. Οταν όμως η ποσότητα της χοληστερίνης είναι μεγαλύτερη από αυτή που χρειάζεται μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία και να αυξήσει τον κίνδυνο για καρδιαγγεικά νοσήματα (έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, περιφερική αρτηριοπάθεια).  Η κατάσταση αυτή λέγεται υπερλιπιδαιμία ή δυσλιπιδαιμία.

Η χοληστερίνη κυκλοφορεί στο αίμα πάνω σε ειδικές πρωτεΐνες και μαζί σχηματίζουν τις λιποπρωτεΐνες, δηλαδή την LDL που είναι γνωστή ως “κακή” χοληστερίνη και την HDL που είναι γνωστή ως “καλή” χοληστερίνη. Το σύνολο των δύο ονομάζεται ολική χοληστερίνη. Τα επίπεδα στο αίμα των λιποπρωτεϊνών προσδιορίζονται με βιοχημικές εξετάσεις (εξετάσεις αίματος). Αν αυτά δεν είναι φυσιολογικά θα πρέπει, ως πρώτο βήμα, να προβείτε σε ορισμένες αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής ώστε να μειώσετε την “κακή” χοληστερίνη και να αυξήσετε την “καλή” χοληστερίνη. Εάν αυτό το πρώτο βήμα δεν είναι αρκετό για να βελτιώσει τις τιμές στο αίμα των λιποπρωτεϊνών (αυτό αποκαλείται λιπιδαιμικό προφίλ), τότε θα πρέπει να προχωρήσετε στο δεύτερο βήμα που είναι η φαρμακευτική αγωγή.

Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας για τη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ με αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής

Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρία βασιζόμενη στις πρόσφατες μελέτες εκδίδει οδηγίες-συστάσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι πιο πρόσφατες συστάσεις δημοσιεύτηκαν το 2016 και προτείνουν τις παρακάτω αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής για τη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ.

Πίνακας 1

Αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής που μειώνουν την LDL (κακή) χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια και παράλληλα αυξάνουν την HDL (καλή) χοληστερόλη

Πίνακας 2

Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας (2016) για τη μείωση της “κακής” χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων και την αύξηση της “καλής” χοληστερόλης

Πηγή: ESC/EAS guidelines for the management of Dyslipidaemias 2016

Δείτε περισσότερες συμβουλές για τη βελτίωση του λιπιδαιμιού προφίλ στο άρθρο 10 τροφές που μειώνουν τη χοληστερίνη