Κολπική μαρμαρυγή: τι είναι και πως αντιμετωπίζεται

 

Τι είναι η κολπική μαρμαρυγή;

 

H κολπική μαρμαρυγή είναι η συχνότερη αρρυθμία (Μαρμαρυγή = λάμψη, λαμπύρισμα).

Φυσιολογικά η καρδιά μας χτυπά με έναν συγκεκριμένο κανονικό (=ρυθμικό) τρόπο. Αυτό είναι εφικτό, γιατί η καρδιά παράγει ηλεκτρικά σήματα, τα οποία μπορεί ένας καρδιολόγος να τα διακρίνει σε ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) και να κρίνει εάν είναι φυσιολογικά. Στην περίπτωση της κολπικής μαρμαρυγής, οι δύο μικρότερες κοιλότητες της καρδιάς, δηλαδή οι κόλποι, δεν χτυπούν με τον τρόπο που θα έπρεπε. Αντί αυτού χτυπούν ακανόνιστα και πολύ γρήγορα και το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε μαρμαρυγή, γιατί μοιάζει με το λαμπύρισμα ενός αστεριού. Αυτή η ακανόνιστη ηλεκτρική δραστηριότητα των κόλπων ονομάζεται κολπική μαρμαρυγή. Η αρρυθμία αυτή στη συνέχεια παρασέρνει και τις κοιλίες (= τις δύο μεγαλύτερες καρδιακές κοιλότητες), οι οποίες κατά συνέπεια χάνουν τον κανονικό τους ρυθμό και πάλλονται ακανόνιστα με άλλοτε άλλη συχνότητα, από πολύ γρήγορη έως αργή.

Συμπτώματα

Ορισμένοι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή δεν έχουν κανένα σύμπτωμα και δεν γνωρίζουν ότι έχουν κολπική μαρμαρυγή παρά μόνο όταν κάνουν ηλεκτροκαρδιογράφημα!

Συνήθως όμως οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή μπορεί να εμφανίσουν ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα

• Ακανόνιστος και συνήθως γρήγορος ρυθμός της καρδιάς

• Ταχυπαλμίες και φτερουγίσματα στο στήθος

• Ζαλάδα, εφίδρωση και πόνος ή πίεση στο στήθος

• Δυσκολία στην αναπνοή ή άγχος

• Εύκολη κόπωση μετά από άσκηση

• Συγκοπή

Μπορεί η κολπική μαρμαρυγή να οδηγήσει σε άλλα προβλήματα;

Η κολπική μαρμαρυγή είναι συχνή και δεν επηρεάζει το προσδόκιμο επιβίωσης, αλλά αν αφεθεί χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε άλλα προβλήματα υγείας όπως:

• Εγκεφαλικό επεισόδιο

• Καρδιοπάθειες

• Χρόνια κόπωση

• Άνοια

Ποια είναι η θεραπεία της κολπικής μαρμαρυγής;

Η θεραπεία της κολπικής μαρμαρυγής αποτελείται 2 βήματα:

1) Πρόληψη αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Πρέπει να προσδιορίσουμε στον κάθε ασθενή με κολπική μαρμαρυγή ποιος είναι ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου (διαφέρει από άτομο σε άτομο) και στη συνέχεια να συστήσουμε την κατάλληλη θεραπεία, ώστε να προληφθεί το εγκεφαλικό επεισόδιο. Ορισμένοι από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου είναι η ηλικία, το φύλο, το ιστορικό καρδιοπάθειας, σακχαρώδους διαβήτη, προηγούμενου εγκεφαλικού επεισοδίου και περιφερικής αγγειοπάθειας.

2) Να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε με την αρρυθμία την ίδια. Έχουμε δύο επιλογές:

α. Να αποδεχτούμε την κολπική μαρμαρυγή ως ρυθμό και να φροντίσουμε με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή να έχουμε καλή κοιλιακή συχνότητα. Αυτή η στρατηγική λέγεται έλεγχος συχνότητας

β. Να προσπαθήσουμε να επιτύχουμε και να διατηρήσουμε το φυσιολογικό ρυθμό. Αυτή η στρατηγική λέγεται έλεγχος ρυθμού. Αυτό μπορεί να γίνει με φάρμακα, με ηλεκτρική ανάταξη και με κατάλυση (ablation).

Ο κάθε ασθενής με κολπική μαρμαρυγή έχει άλλα συμπτώματα και χαρακτηριστικά και η στρατηγική αντιμετώπισης θα πρέπει να αποφασιστεί λαμβάνοντας υπόψιν πολλούς παράγοντες. Σε γενικές γραμμές ο έλεγχος ρυθμού, δηλαδή το να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε το φυσιολογικό ρυθμό, είναι η ιδανική θεραπεία. Όταν όμως κρίνεται ότι δεν θα έχει καλό αποτέλεσμα, όπως για παράδειγμα σε κάποιον που έχει κολπική μαρμαρυγή για πολλά χρόνια, τότε ο έλεγχος της συχνότητας είναι μια αποδεκτή θεραπεία.

 

Τι είναι η ηλεκτρική ανάταξη;

Όταν η κολπική μαρμαρυγή δεν σταματάει με φάρμακα, μπορούμε να την σταματήσουμε με ηλεκτρική ανάταξη. Αυτή η μέθοδος εφαρμόζεται στο νοσοκομείο με χορήγηση πολύ μικρής διάρκειας γενικής αναισθησίας (λίγα λεπτά) προκειμένου να χορηγηθεί ένα ηλεκτροσόκ. Με τον τρόπο αυτό επαναφέρουμε τη φυσιολογική ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς.

Η μέθοδος αυτή είναι γρήγορη και συνήθως αποτελεσματική. Ενδείκνυται σε περιπτώσεις που δεν λειτουργούν τα φάρμακα ή σε περιπτώσεις έντονων συμπτωμάτων που δεν έχουμε τη δυνατότητα να περιμένουμε να λειτουργήσουν τα φάρμακα.

Το μειονέκτημα της ηλεκτρικής ανάταξης είναι ότι δεν αποτελεί οριστική θεραπεία, δηλαδή δεν αποτρέπει την επανεμφάνιση της κολπικής μαρμαρυγής.

Η ηλεκτρική ανάταξη είναι επίσης μια καλή μέθοδος για να κρίνουμε αν ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα με φλεβοκομβικό (φυσιολογικό) ρυθμό και να καθοδηγήσει την επιλογή της κατάλληλης στρατηγικής αντιμετώπισης. Για παράδειγμα, αν ένας ασθενής που έχει κολπική μαρμαρυγή για κάποιους μήνες μετά την ηλεκτρική ανάταξη αισθανθεί μεγάλη διαφορά στα συμπτώματά του, τότε αξίζει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο της κατάλυσης.

 

Τι είναι η κατάλυση (ablation) της κολπικής μαρμαρυγής;

Η κατάλυση (ή ablation η καυτηριασμός ή καρδιοπηξία) είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος που στοχεύει στη διατήρηση του φυσιολογικού φλεβοκομβικού ρυθμού.

Εφαρμόζεται από ειδικά εκπαιδευμένους καρδιολόγους – ηλεκτροφυσιολόγους σε ειδικά εξοπλισμένα εργαστήρια σε περιβάλλον νοσοκομείου. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται για περίπου μια εικοσαετία αλλά συνεχώς εξελίσσεται. Μόνο τα τελευταία 5 χρόνια έγιναν σημαντικά άλματα στην τεχνολογία που χρησιμοποιείται κατά την εφαρμογή της μεθόδου που οδήγησε σε σημαντική αύξηση της αποτελεσματικότητάς της.

Εν συντομία η κατάλυση γίνεται με ειδικούς καθετήρες που προωθούνται στην καρδιά από μια κεντρική φλέβα του ποδιού (μηροβουβωνική περιοχή). Χρησιμοποιείται ένα σύστημα τρισδιάστατης απεικόνισης της καρδιάς, το οποίο μας δίνει πληροφορίες για την ανατομία και την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς και καθοδηγεί τον γιατρό στην εφαρμογή του καυτηριασμού γύρω από τα στόμια των πνευμονικών φλεβών που ευθύνονται για την έναρξη της κολπικής μαρμαρυγής. (εικόνα)

 

Δείτε σχηματικά πως εφαρμόζεται η κατάλυση της κολπικής μαρμαρυγής στο παρακάτω βίντεο:

Μια διαφορετική τεχνική με παρόμοια αποτελέσματα αποτελεί και η μέθοδος της κατάλυσης με κρυοπηξία (cryoablation) κατά την οποία ο καθετήρας που προωθείται στην καρδιά ψύχει και απενεργοποιεί τα σημεία που ευθύνονται για την έναρξη της κολπικής μαρμαρυγής.